Scenariobeheer in Excel: meerdere scenario’s vergelijken (2026)
Kort antwoord: Met Scenariobeheer (Engels: Scenario Manager) in Excel sla je meerdere sets invoerwaarden op en vergelijk je ze naast elkaar in een overzichtelijk rapport. Je vindt het via Gegevens > Wat-als analyse > Scenariobeheer.
In het kort
- Scenariobeheer laat je maximaal 32 veranderende cellen per scenario opslaan
- Ideaal voor het vergelijken van optimistische, realistische en pessimistische scenario’s
- Genereer automatisch een samenvattingsrapport met alle scenario’s naast elkaar
- Je originele data blijft behouden, scenario’s wijzigen alleen tijdelijk de weergave
- Combineer met Doelzoeken voor omgekeerde berekeningen
- Onderdeel van de wat-als analyse tools in Excel
Wat is Scenariobeheer?
Scenariobeheer is een krachtige functie in Excel waarmee je verschillende “wat als”-situaties kunt doorrekenen zonder je originele spreadsheet aan te passen. Stel je voor: je maakt een budgetprognose en wilt weten wat er gebeurt als de omzet 10% hoger uitvalt, of juist 15% lager. In plaats van steeds handmatig waarden aan te passen en resultaten te noteren, sla je elk scenario op en vergelijk je ze in een rapport.
De kracht van Scenariobeheer zit in drie aspecten:
- Opslaan: Je definieert sets van invoerwaarden (de “veranderende cellen”)
- Wisselen: Met een klik laad je een scenario en ziet je direct de resultaten
- Vergelijken: Excel genereert een rapport dat alle scenario’s naast elkaar toont
Wanneer gebruik je Scenariobeheer?
Scenariobeheer is perfect voor:
- Budgetplanning: optimistisch, realistisch en pessimistisch budget vergelijken
- Verkoopprognoses: best-case en worst-case doorrekenen
- Investeringsbeslissingen: rendement bij verschillende aannames berekenen
- Prijsstrategieen: effect van prijswijzigingen op winst analyseren
- Personeelsplanning: kosten bij verschillende bezettingsgraden vergelijken
- Projectplanningen: tijdlijnen met verschillende doorlooptijden doorrekenen
Beperkingen van Scenariobeheer
Voordat je begint, is het goed om de grenzen te kennen:
- Maximaal 32 veranderende cellen per scenario
- Geen automatische berekening van tussenwaarden (gebruik daarvoor Gegevenstabellen)
- Scenario’s worden opgeslagen in de werkmap, niet in afzonderlijke bestanden
- Wijzigingen in de structuur van je werkblad kunnen scenario’s beschadigen
Scenariobeheer openen
Windows
- Ga naar het tabblad Gegevens (Data)
- Zoek de groep Prognose (of Gegevenshulpmiddelen in oudere versies)
- Klik op Wat-als analyse
- Kies Scenariobeheer (Scenario Manager)
Sneltoets: Er is geen directe sneltoets, maar je kunt Alt > A > W > S gebruiken om snel te navigeren.
Mac
- Ga naar het tabblad Gegevens
- Klik op Wat-als analyse in de werkbalk
- Selecteer Scenariobeheer
Of ga via het menu: Extra > Scenario’s
Stap voor stap: je eerste scenario maken
Laten we een praktisch voorbeeld doorlopen. Je hebt een eenvoudige winstberekening:
| Cel | Omschrijving | Waarde |
|---|---|---|
| B2 | Verkoopprijs per stuk | 50 |
| B3 | Aantal verkopen | 1.000 |
| B4 | Kostprijs per stuk | 30 |
| B5 | Vaste kosten | 10.000 |
| B6 | Winst (formule) | =B2B3-B4B3-B5 |
De winst in B6 is nu 10.000 euro. Je wilt drie scenario’s vergelijken: optimistisch, realistisch en pessimistisch.
Stap 1: Open Scenariobeheer
Windows:
1. Klik ergens in je werkblad
2. Ga naar Gegevens > Wat-als analyse > Scenariobeheer
Mac:
1. Ga naar Gegevens > Wat-als analyse > Scenariobeheer
Je ziet nu het dialoogvenster “Scenariobeheer” met de melding “Er zijn geen gedefinieerde scenario’s”.
Stap 2: Maak het eerste scenario
- Klik op Toevoegen (Add)
- Bij Scenarionaam typ je:
Realistisch - Bij Veranderende cellen selecteer je de invoercellen:
B2:B4 - Je kunt ook individuele cellen selecteren met Ctrl ingedrukt:
B2,B3,B4 - Optioneel: voeg een opmerking toe bij Opmerking
- Klik op OK
Stap 3: Vul de scenariowaarden in
Excel toont nu een dialoogvenster voor elke veranderende cel:
| Cel | Waarde voor “Realistisch” |
|---|---|
| B2 (Verkoopprijs) | 50 |
| B3 (Aantal verkopen) | 1000 |
| B4 (Kostprijs) | 30 |
Dit zijn je huidige waarden. Klik op OK om het scenario op te slaan.
Stap 4: Voeg meer scenario’s toe
Herhaal de stappen voor de andere scenario’s:
Optimistisch scenario:
1. Klik op Toevoegen
2. Naam: Optimistisch
3. Veranderende cellen: B2:B4 (blijft hetzelfde)
4. Klik op OK
5. Vul de waarden in:
– Verkoopprijs: 55
– Aantal verkopen: 1200
– Kostprijs: 28
6. Klik op OK
Pessimistisch scenario:
1. Klik op Toevoegen
2. Naam: Pessimistisch
3. Veranderende cellen: B2:B4
4. Klik op OK
5. Vul de waarden in:
– Verkoopprijs: 45
– Aantal verkopen: 800
– Kostprijs: 32
6. Klik op OK
Je hebt nu drie scenario’s gedefinieerd.
Scenario’s weergeven en wisselen
Een scenario activeren
- Open Scenariobeheer (Gegevens > Wat-als analyse > Scenariobeheer)
- Selecteer een scenario in de lijst (bijvoorbeeld “Optimistisch”)
- Klik op Weergeven (Show)
Excel past nu de waarden in je werkblad aan naar de waarden van het geselecteerde scenario. De formules worden automatisch herberekend.
Let op: Als je het scenario “Optimistisch” weergeeft, veranderen de cellen B2, B3 en B4 daadwerkelijk. Je originele waarden zijn alleen bewaard in het scenario “Realistisch”.
Snel wisselen tussen scenario’s
Om snel te wisselen:
1. Houd Scenariobeheer open
2. Selecteer een ander scenario
3. Klik op Weergeven
Je ziet direct hoe de winst verandert bij verschillende aannames.
Scenariorapport genereren
De echte kracht van Scenariobeheer is het samenvattingsrapport. Dit plaatst alle scenario’s naast elkaar zodat je ze in een oogopslag kunt vergelijken.
Stap 1: Open het samenvattingsdialoog
- Open Scenariobeheer
- Klik op Samenvatting (Summary)
Stap 2: Kies het rapporttype
Je hebt twee opties:
| Type | Beschrijving | Wanneer gebruiken |
|---|---|---|
| Scenario samenvatting | Statische tabel met alle scenario’s | Voor presentaties en rapporten |
| Scenario draaitabelrapport | Interactieve draaitabel | Voor verdere analyse en filtering |
Kies “Scenario samenvatting” voor de meeste gevallen.
Stap 3: Selecteer resultaatcellen
Bij Resultaatcellen geef je aan welke formules je wilt vergelijken. In ons voorbeeld is dat de winstcel:
- Typ:
B6 - Of selecteer meerdere cellen:
B6,B7,B8(als je meer resultaten hebt)
Stap 4: Genereer het rapport
Klik op OK. Excel maakt een nieuw werkblad met de samenvatting:
| Huidige waarden | Realistisch | Optimistisch | Pessimistisch | |
|---|---|---|---|---|
| Veranderende cellen: | ||||
| B2 (Verkoopprijs) | 45 | 50 | 55 | 45 |
| B3 (Aantal verkopen) | 800 | 1000 | 1200 | 800 |
| B4 (Kostprijs) | 32 | 30 | 28 | 32 |
| Resultaatcellen: | ||||
| B6 (Winst) | 400 | 10.000 | 22.400 | 400 |
Opmerking: “Huidige waarden” toont wat er nu in je werkblad staat (in dit geval het laatst weergegeven scenario).
Het rapport opmaken
Het gegenereerde rapport is een gewoon Excel-werkblad. Je kunt het verder opmaken:
- Voeg voorwaardelijke opmaak toe om de hoogste/laagste winst te markeren
- Maak de koppen vet
- Voeg valutanotatie toe aan de winstcellen
- Maak een grafiek van de resultaten
Scenario’s bewerken en verwijderen
Een scenario bewerken
- Open Scenariobeheer
- Selecteer het scenario dat je wilt wijzigen
- Klik op Bewerken (Edit)
- Wijzig de naam, veranderende cellen of opmerking
- Klik op OK
- Pas de waarden aan in het volgende dialoogvenster
- Klik op OK
Een scenario verwijderen
- Open Scenariobeheer
- Selecteer het scenario
- Klik op Verwijderen (Delete)
Let op: Er is geen ongedaan maken. Het scenario is direct verwijderd.
Scenario’s beschermen
Om te voorkomen dat anderen je scenario’s wijzigen:
- Open Scenariobeheer
- Selecteer een scenario
- Klik op Bewerken
- Vink Wijzigingen voorkomen aan
- Klik op OK
Beschermde scenario’s kunnen alleen worden bewerkt als je het werkblad ontgrendelt. Zie ook onze handleiding over Excel beveiligen.
Scenario’s samenvoegen uit andere werkmappen
Je kunt scenario’s uit andere Excel-bestanden importeren. Dit is handig als collega’s hun eigen scenario’s hebben gemaakt.
Scenario’s samenvoegen
- Open beide werkmappen (je eigen bestand en het bronbestand)
- Ga naar je eigen bestand
- Open Scenariobeheer
- Klik op Samenvoegen (Merge)
- Selecteer de bronwerkmap bij Werkmap
- Selecteer het werkblad met de scenario’s bij Werkblad
- Klik op OK
De scenario’s worden gekopieerd naar je huidige werkmap.
Belangrijk: De veranderende cellen moeten op dezelfde posities staan in beide werkmappen. Cel B2 in het bronbestand moet dezelfde betekenis hebben als B2 in je eigen bestand.
Praktijkvoorbeeld: budgetscenario’s voor een project
Laten we een realistisch voorbeeld uitwerken voor projectbudgettering.
De opzet
Je plant een marketingcampagne met de volgende variabelen:
| Cel | Omschrijving | Basiswaarde |
|---|---|---|
| C3 | Mediabudget | 50.000 |
| C4 | Bereik (impressies) | 500.000 |
| C5 | Conversiepercentage | 2% |
| C6 | Gemiddelde orderwaarde | 75 |
| C7 | Kostprijs per order | 25 |
| C8 | Aantal conversies | =C4*C5 |
| C9 | Omzet | =C8*C6 |
| C10 | Kosten producten | =C8*C7 |
| C11 | Totale kosten | =C3+C10 |
| C12 | Winst | =C9-C11 |
| C13 | ROI | =C12/C3 |
De scenario’s
Conservatief scenario:
– Mediabudget: 50.000
– Bereik: 400.000 (lagere reach)
– Conversiepercentage: 1,5% (voorzichtige schatting)
– Gemiddelde orderwaarde: 70
– Kostprijs: 27
Basis scenario:
– Mediabudget: 50.000
– Bereik: 500.000
– Conversiepercentage: 2%
– Gemiddelde orderwaarde: 75
– Kostprijs: 25
Ambitieus scenario:
– Mediabudget: 75.000 (hoger budget)
– Bereik: 750.000 (meer bereik door hoger budget)
– Conversiepercentage: 2,5% (betere targeting)
– Gemiddelde orderwaarde: 80
– Kostprijs: 24
Resultaten vergelijken
Na het genereren van het scenariorapport zie je:
| Scenario | Conversies | Omzet | Winst | ROI |
|---|---|---|---|---|
| Conservatief | 6.000 | 420.000 | 208.000 | 416% |
| Basis | 10.000 | 750.000 | 450.000 | 900% |
| Ambitieus | 18.750 | 1.500.000 | 975.000 | 1300% |
Dit rapport helpt bij de beslissing: is het extra budget voor het ambitieuze scenario de moeite waard?
Scenariobeheer combineren met andere tools
Met Doelzoeken
Gebruik Doelzoeken om de benodigde input te vinden voor een specifiek resultaat:
- Stel: je wilt weten hoeveel verkopen nodig zijn voor 50.000 euro winst
- Gebruik Doelzoeken om dit te berekenen
- Sla het resultaat op als nieuw scenario
Met Solver
Solver is krachtiger voor optimalisatie met beperkingen:
- Gebruik Solver om de optimale combinatie van variabelen te vinden
- Sla de Solver-oplossing op als scenario via het Solver-dialoog
- Vergelijk de geoptimaliseerde oplossing met je handmatige scenario’s
Met draaitabellen
Kies “Scenario draaitabelrapport” in plaats van de standaard samenvatting:
- Je krijgt een interactieve draaitabel
- Filter, sorteer en groepeer de scenario’s
- Maak grafieken rechtstreeks vanuit de draaitabel
Veelgemaakte fouten
Fout 1: Geen “Basis” scenario opgeslagen
Probleem: Na het wisselen tussen scenario’s zijn je originele waarden verdwenen.
Oorzaak: Je hebt je startwaarden niet opgeslagen als scenario voordat je begon te experimenteren.
Oplossing: Maak altijd eerst een scenario met je huidige waarden. Noem dit “Basis”, “Huidig” of “Startpunt”. Doe dit voordat je andere scenario’s aanmaakt.
Fout 2: Veranderende cellen bevatten formules
Probleem: Scenariobeheer overschrijft je formules met vaste waarden.
Oorzaak: Je hebt cellen met formules geselecteerd als veranderende cellen.
Oplossing: Veranderende cellen moeten invoercellen zijn (vaste waarden), geen formules. Formules horen in resultaatcellen.
Fout 3: Te veel veranderende cellen
Probleem: Excel accepteert je selectie niet of geeft een foutmelding.
Oorzaak: Je probeert meer dan 32 cellen te wijzigen in een scenario.
Oplossing: Beperk je tot de belangrijkste variabelen. Groepeer gerelateerde waarden of gebruik Gegevenstabellen voor systematische analyses.
Fout 4: Scenario’s werken niet na wijziging werkblad
Probleem: Na het invoegen of verwijderen van rijen/kolommen geven scenario’s verkeerde resultaten.
Oorzaak: Scenario’s slaan celverwijzingen op. Als je de structuur wijzigt, verwijzen ze naar de verkeerde cellen.
Oplossing:
– Gebruik benoemde bereiken voor je invoercellen
– Maak scenario’s pas aan als je werkbladstructuur definitief is
– Controleer na structuurwijzigingen of de veranderende cellen nog correct zijn
Fout 5: Scenariorapport is leeg of toont fouten
Probleem: Het gegenereerde rapport toont #VERW! of lege waarden.
Oorzaak: De resultaatcellen bevatten fouten of verwijzen naar verwijderde cellen.
Oplossing: Controleer je formules in de resultaatcellen. Gebruik ALS.FOUT om fouten op te vangen voordat je het rapport genereert.
Tips voor effectief gebruik
Tip 1: Gebruik beschrijvende namen
Noem je scenario’s duidelijk: “Q1 2026 Conservatief” is beter dan “Scenario 1”. Dit maakt rapporten direct begrijpelijk.
Tip 2: Documenteer je aannames
Gebruik het opmerkingenveld bij elk scenario om te noteren waarom je bepaalde waarden hebt gekozen. Dit helpt bij latere herzieningen.
Tip 3: Maak een dashboard
Combineer het scenariorapport met:
– Grafieken die de resultaten visualiseren
– Slicers voor interactieve filtering
– Voorwaardelijke opmaak voor visuele accenten
Tip 4: Versie je scenario’s
Als je regelmatig scenario’s bijwerkt, voeg een datum of versienummer toe aan de naam: “Budget 2026 v2 – Optimistisch”.
Tip 5: Exporteer voor presentaties
Kopieer het scenariorapport naar PowerPoint of Word voor managementpresentaties. De tabel is direct bruikbaar.
FAQ: Veelgestelde vragen over Scenariobeheer
Wat is Scenariobeheer in Excel?
Scenariobeheer (Engels: Scenario Manager) is een wat-als analysetool in Excel waarmee je meerdere sets invoerwaarden opslaat en vergelijkt. Je definieert scenario’s met verschillende waarden voor geselecteerde cellen en genereert een rapport dat alle scenario’s naast elkaar toont.
Waar vind ik Scenariobeheer in Excel?
Ga naar het tabblad Gegevens en klik op “Wat-als analyse” in de groep Prognose. Kies vervolgens “Scenariobeheer”. Op Mac kun je ook via Extra > Scenario’s navigeren.
Hoeveel scenario’s kan ik maken?
Er is geen harde limiet op het aantal scenario’s. Praktisch gezien worden rapporten onoverzichtelijk bij meer dan 10 scenario’s. Elke scenario kan maximaal 32 veranderende cellen bevatten.
Wat zijn “veranderende cellen” in Scenariobeheer?
Veranderende cellen zijn de invoercellen waarvan je de waarden wilt varieren tussen scenario’s. Dit zijn typisch cellen met vaste waarden zoals prijzen, aantallen of percentages, geen formules.
Kan ik scenario’s delen met collega’s?
Ja, scenario’s worden opgeslagen in de Excel-werkmap. Wanneer je het bestand deelt, deelt je ook de scenario’s. Je kunt ook scenario’s samenvoegen uit andere werkmappen via Scenariobeheer > Samenvoegen.
Wat is het verschil tussen Scenariobeheer en Doelzoeken?
Scenariobeheer vergelijkt meerdere vooraf gedefinieerde scenario’s. Doelzoeken werkt omgekeerd: je geeft het gewenste resultaat op en Excel berekent welke invoerwaarde nodig is. Combineer beide voor complete analyses.
Kan ik een scenario terugzetten naar de originele waarden?
Ja, als je je originele waarden hebt opgeslagen als scenario (bijvoorbeeld “Basis”), kun je dit scenario weergeven om terug te keren naar de startwaarden. Zonder zo’n scenario ben je de originele waarden kwijt.
Werkt Scenariobeheer in Excel Online?
Scenariobeheer is beperkt beschikbaar in Excel Online. Je kunt bestaande scenario’s bekijken, maar nieuwe scenario’s aanmaken of samenvoegingen doen werkt alleen in de desktop-app.
Samenvatting
Scenariobeheer is een onmisbare tool voor:
- Het opslaan van meerdere sets invoerwaarden
- Het snel wisselen tussen scenario’s
- Het genereren van vergelijkingsrapporten
- Het presenteren van wat-als analyses aan stakeholders
Combineer Scenariobeheer met Doelzoeken voor omgekeerde berekeningen, Solver voor optimalisatie en draaitabellen voor interactieve analyses.
Hulp nodig met Scenariobeheer?
Wil je hulp bij het opzetten van scenario’s voor je budget, prognose of businesscase? Of heb je een complexe wat-als analyse die je wilt automatiseren? Neem contact op!
Neem contact op:
– WhatsApp: Stuur een bericht
– E-mail: w.bouwmeester@bouwmeesterconsultancy.nl
– Telefoon: +31 6 28963636
Stuur je Excel-bestand mee en beschrijf kort wat je wilt bereiken. We reageren meestal binnen 24 uur.
