Doelzoeken in Excel: omgekeerd berekenen (2026)
Kort antwoord: Doelzoeken (Engels: Goal Seek) is een Excel-tool waarmee je omgekeerd berekent: je geeft het gewenste resultaat op en Excel bepaalt welke invoerwaarde daarvoor nodig is. Je vindt het via Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken.
In het kort
- Doelzoeken werkt omgekeerd: van resultaat naar benodigde input
- Ideaal voor break-even analyses, leningberekeningen en prijsoptimalisatie
- Je hebt een formulecel, doelwaarde en een veranderende cel nodig
- Vind je via Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken (Data > What-If Analysis > Goal Seek)
- Beperking: werkt met slechts een veranderende variabele tegelijk
- Gebruik Solver voor complexere optimalisaties met meerdere variabelen
Wat is Doelzoeken?
Doelzoeken is een van de krachtigste “omgekeerde” rekentools in Excel. Normaal gesproken werk je vooruit: je voert waarden in en een formule berekent het resultaat. Met Doelzoeken werk je andersom: je bepaalt eerst welk resultaat je wilt en Excel berekent welke invoerwaarde daarvoor nodig is.
Stel je hebt een winstberekening: Winst = Omzet - Kosten. Je weet dat je 50.000 euro winst wilt maken. In plaats van handmatig te proberen welke omzet je daarvoor nodig hebt, laat je Doelzoeken dit uitrekenen. Excel past de omzetcel automatisch aan totdat de winstcel exact 50.000 toont.
Wanneer gebruik je Doelzoeken?
Doelzoeken is perfect voor situaties waarbij je:
- Een specifiek doel moet bereiken: hoeveel verkopen voor 100.000 euro omzet?
- Break-even wilt berekenen: bij welk volume dek je je kosten?
- Leningvragen hebt: hoeveel kun je lenen bij een maximum maandbedrag?
- Prijzen wilt bepalen: welke verkoopprijs geeft 30% marge?
- Productiedoelen stelt: hoeveel uur is nodig voor een bepaalde output?
De tool is onderdeel van de wat-als analyse in Excel, samen met Scenariobeheer en Gegevenstabellen.
Doelzoeken openen: stap voor stap
Windows
- Open je Excel-werkmap met de formule die je wilt analyseren
- Ga naar het tabblad Gegevens (Data)
- Klik in de groep Prognose (of Gegevenshulpmiddelen) op Wat-als analyse
- Kies Doelzoeken (Goal Seek)
Sneltoets: Er is geen standaard sneltoets voor Doelzoeken, maar je kunt deze zelf instellen via Bestand > Opties > Lint aanpassen > Sneltoetsen.
Mac
- Open je werkmap in Excel
- Ga naar Extra (Tools) in de menubalk
- Selecteer Doelzoeken (Goal Seek)
Of via het lint:
1. Ga naar tabblad Gegevens
2. Klik op Wat-als analyse > Doelzoeken
De drie velden van Doelzoeken uitgelegd
Het Doelzoeken-venster heeft drie invoervelden:
| Veld | Engels | Betekenis |
|---|---|---|
| Cel instellen | Set cell | De cel met de formule waarvan je het resultaat wilt bepalen |
| Op waarde | To value | Het gewenste resultaat (je doel) |
| Door wijzigen van cel | By changing cell | De invoercel die Excel mag aanpassen |
Belangrijke regels
- Cel instellen moet een formule bevatten, geen vaste waarde
- Door wijzigen van cel moet een getal bevatten, geen formule
- De formule in “Cel instellen” moet direct of indirect afhangen van de “Door wijzigen van cel”
- Je kunt slechts een cel tegelijk laten wijzigen
Praktijkvoorbeeld 1: Break-even berekenen
Je start een webshop en wilt weten hoeveel producten je moet verkopen om quitte te spelen.
De situatie
| Omschrijving | Cel | Waarde |
|---|---|---|
| Verkoopprijs per stuk | B2 | 75 |
| Inkoopprijs per stuk | B3 | 45 |
| Vaste kosten per maand | B4 | 3000 |
| Aantal verkopen | B5 | 50 |
| Winst | B6 | =B2B5-B3B5-B4 |
Met 50 verkopen is je winst: 75 x 50 – 45 x 50 – 3000 = -1500 euro (verlies).
Doelzoeken toepassen
- Ga naar Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: B6 (de winstformule)
- Op waarde: 0 (break-even betekent winst = 0)
- Door wijzigen van cel: B5 (aantal verkopen)
- Klik op OK
Excel berekent: je hebt 100 verkopen nodig om break-even te draaien.
Het resultaat accepteren
Na de berekening verschijnt een dialoogvenster met de oplossing:
- Klik op OK om de nieuwe waarde (100) in cel B5 te behouden
- Klik op Annuleren om terug te keren naar de oorspronkelijke waarde (50)
Praktijkvoorbeeld 2: Leningberekening
Je wilt een auto kopen en kunt maximaal 400 euro per maand betalen. Hoeveel kun je lenen?
De situatie
| Omschrijving | Cel | Waarde/Formule |
|---|---|---|
| Leenbedrag | B2 | 15000 |
| Jaarlijkse rente | B3 | 6% |
| Looptijd (maanden) | B4 | 48 |
| Maandlast | B5 | =BET(B3/12;B4;-B2) |
De BET-functie (Engels: PMT) berekent de maandelijkse betaling. Met 15.000 euro lening is de maandlast 352 euro.
Doelzoeken toepassen
- Open Doelzoeken via Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: B5 (maandlastformule)
- Op waarde: 400 (je maximale maandbedrag)
- Door wijzigen van cel: B2 (leenbedrag)
- Klik op OK
Excel berekent: je kunt maximaal 17.046 euro lenen bij 400 euro maandlast.
Dit type berekening is ook handig bij financiele functies in Excel.
Praktijkvoorbeeld 3: Prijsoptimalisatie
Je verkoopt een product en wilt weten welke prijs je moet vragen voor 40% winstmarge.
De situatie
| Omschrijving | Cel | Waarde/Formule |
|---|---|---|
| Verkoopprijs | B2 | 100 |
| Kostprijs | B3 | 70 |
| Winstmarge (%) | B4 | =(B2-B3)/B2 |
De huidige marge is 30%. Je wilt 40%.
Doelzoeken toepassen
- Open Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: B4 (margeformule)
- Op waarde: 0,4 (40% als decimaal getal)
- Door wijzigen van cel: B2 (verkoopprijs)
- Klik op OK
Excel berekent: je moet 116,67 euro vragen voor 40% marge.
Let op: Voer percentages in als decimaal getal (0,4 in plaats van 40), tenzij je formule al met percentages werkt.
Praktijkvoorbeeld 4: Projectplanning
Je hebt een project met 500 uur werk en wilt weten hoeveel medewerkers je nodig hebt om het in 4 weken af te ronden.
De situatie
| Omschrijving | Cel | Waarde/Formule |
|---|---|---|
| Totaal uren werk | B2 | 500 |
| Uren per medewerker per week | B3 | 32 |
| Aantal weken | B4 | 4 |
| Aantal medewerkers | B5 | 3 |
| Beschikbare uren | B6 | =B3B4B5 |
| Verschil | B7 | =B6-B2 |
Met 3 medewerkers heb je 384 uur beschikbaar, maar je hebt 500 nodig (tekort van 116 uur).
Doelzoeken toepassen
- Open Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: B7 (verschil)
- Op waarde: 0 (precies genoeg uren)
- Door wijzigen van cel: B5 (aantal medewerkers)
- Klik op OK
Excel berekent: je hebt 3,91 medewerkers nodig. In de praktijk rond je af naar 4 medewerkers.
Dit voorbeeld raakt aan uren berekenen in Excel.
Veelgemaakte fouten
Fout 1: “Cel instellen” bevat geen formule
Probleem: Excel meldt dat de cel geen formule bevat.
Oorzaak: Je hebt een cel met een vaste waarde geselecteerd in plaats van een formulecel.
Oplossing: Controleer dat de “Cel instellen” een formule bevat die begint met =. De formule moet afhankelijk zijn van de cel die je wilt wijzigen.
Fout 2: Doelzoeken vindt geen oplossing
Probleem: Excel meldt “Mogelijk geen oplossing gevonden” of geeft een onlogisch resultaat.
Oorzaken en oplossingen:
- De formule hangt niet af van de veranderende cel: Controleer de formule-afhankelijkheden via Formules > Afhankelijkheden traceren.
- Er bestaat geen wiskundige oplossing: Als je vraagt om een negatief aantal verkopen, kan Excel dit niet vinden.
- De oplossing ligt buiten het berekenbare bereik: Probeer een startwaarde dichter bij de verwachte oplossing.
Fout 3: Onrealistische resultaten
Probleem: Doelzoeken geeft een negatieve prijs of een onmogelijk aantal.
Oorzaak: Doelzoeken kent geen beperkingen (constraints). Het zoekt puur wiskundig naar een oplossing.
Oplossing: Controleer of het resultaat realistisch is. Gebruik Solver als je beperkingen nodig hebt, zoals “prijs moet positief zijn” of “volume moet geheel getal zijn”.
Fout 4: Verkeerde cel wijzigen
Probleem: Doelzoeken past de verkeerde cel aan.
Oorzaak: Je hebt de verkeerde cel opgegeven bij “Door wijzigen van cel”.
Oplossing: Dubbelcheck welke cel je wilt laten varieren. Deze cel moet:
– Een getal bevatten (geen formule)
– Direct of indirect invloed hebben op de formulecel
Fout 5: Doelzoeken verandert niets
Probleem: Na het klikken op OK blijft alles hetzelfde.
Oorzaak: De huidige waarde is al de oplossing, of je hebt op Annuleren geklikt.
Oplossing: Controleer of de huidige waarde al voldoet aan je doel. Zo niet, voer Doelzoeken opnieuw uit en klik bewust op OK om het resultaat te accepteren.
Beperkingen van Doelzoeken
Hoewel Doelzoeken krachtig is, kent het beperkingen:
| Beperking | Alternatief |
|---|---|
| Slechts een veranderende cel | Gebruik Solver voor meerdere variabelen |
| Geen constraints mogelijk | Solver ondersteunt beperkingen |
| Kan soms niet convergeren | Probeer andere startwaarde of gebruik Solver |
| Geen optimalisatie | Solver kan maximaliseren of minimaliseren |
| Werkt alleen met continue waarden | Solver kan werken met gehele getallen |
Wanneer naar Solver overstappen?
Gebruik Solver wanneer je:
- Meerdere cellen tegelijk wilt optimaliseren
- Beperkingen moet instellen (bijv. budget mag niet negatief zijn)
- Wilt maximaliseren of minimaliseren in plaats van een exacte waarde bereiken
- Met gehele getallen moet werken
Doelzoeken versus andere wat-als tools
Excel biedt drie wat-als analyse tools. Hier is wanneer je welke gebruikt:
| Tool | Beste voor | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Doelzoeken | Een specifiek doel bereiken met een variabele | “Hoeveel moet ik verkopen voor 50.000 winst?” |
| Scenariobeheer | Meerdere scenario’s vergelijken | Best-case, worst-case, realistisch scenario |
| Gegevenstabel | Systematisch effect van variabelen analyseren | Maandlasten bij rentes van 3% tot 6% |
Lees meer over alle opties in onze handleiding over wat-als analyse in Excel.
Tips voor effectief Doelzoeken
Tip 1: Maak een kopie van je werkblad
Voordat je Doelzoeken uitvoert, maak een kopie van je werkblad. Zo kun je altijd terug naar de oorspronkelijke situatie.
Tip 2: Documenteer je aannames
Noteer welke waarden je hebt gewijzigd en waarom. Dit helpt bij latere analyses en presentaties.
Tip 3: Combineer met scenario’s
Voer Doelzoeken meerdere keren uit met verschillende doelwaarden. Sla elk resultaat op als scenario via Scenariobeheer.
Tip 4: Controleer je formules
Zorg dat je formules correct zijn voordat je Doelzoeken gebruikt. Een fout in de formule geeft een fout resultaat. Gebruik celverwijzingen correct met absolute en relatieve verwijzingen.
Tip 5: Rond af waar nodig
Doelzoeken geeft vaak decimale resultaten (3,91 medewerkers). Rond praktisch af en bereken handmatig het effect van die afronding.
FAQ
Waar vind ik Doelzoeken in Excel?
Ga naar het tabblad Gegevens en klik op Wat-als analyse in de groep Prognose. Kies vervolgens Doelzoeken. Op Mac vind je het ook via Extra > Doelzoeken.
Wat is het verschil tussen Doelzoeken en Solver?
Doelzoeken vindt de invoerwaarde voor een specifiek resultaat, maar werkt met slechts een variabele en zonder beperkingen. Solver is krachtiger: het optimaliseert (maximaliseert of minimaliseert), werkt met meerdere variabelen en ondersteunt constraints zoals “waarde moet positief zijn”.
Kan ik Doelzoeken gebruiken met meerdere cellen?
Nee, Doelzoeken werkt met precies een veranderende cel. Wil je meerdere cellen tegelijk optimaliseren, gebruik dan Solver. Je kunt wel Doelzoeken meerdere keren achter elkaar uitvoeren met verschillende cellen.
Waarom vindt Doelzoeken geen oplossing?
Dit kan verschillende oorzaken hebben: de formule hangt niet af van de veranderende cel, er bestaat geen wiskundige oplossing, of de oplossing ligt buiten het berekenbare bereik. Controleer de formule-afhankelijkheden en probeer eventueel een andere startwaarde.
Hoe zet ik de originele waarde terug na Doelzoeken?
Als je op OK hebt geklikt, is de waarde gewijzigd. Gebruik Ctrl+Z (Cmd+Z op Mac) direct na het accepteren om ongedaan te maken. Beter nog: maak vooraf een kopie van je werkblad of sla de originele waarde op in een andere cel.
Werkt Doelzoeken met datums?
Ja, zolang je formule met datums werkt. Bijvoorbeeld: op welke datum moet een project starten om op 1 december klaar te zijn? Excel berekent de startdatum. Zie ook onze handleiding over datums berekenen in Excel.
Kan ik Doelzoeken automatiseren met VBA?
Ja, Doelzoeken is beschikbaar via VBA met de GoalSeek-methode. Voorbeeld: Range("B6").GoalSeek Goal:=50000, ChangingCell:=Range("B5"). Dit is handig voor herhaalde analyses of integratie in grotere macro’s.
Is Doelzoeken beschikbaar in Excel Online?
Nee, Doelzoeken is niet beschikbaar in de webversie van Excel. Je hebt de desktop-app nodig voor deze functie. Overweeg Excel Online vs Desktop verschillen bij het kiezen van je werkomgeving.
Gerelateerde functies en onderwerpen
Doelzoeken werkt goed samen met:
- Solver: voor optimalisatie met meerdere variabelen en beperkingen
- Wat-als analyse: overzicht van alle analyse-tools
- Financiele functies: BET, NHW, IR voor leningberekeningen
- Cel vastzetten: correct werken met celverwijzingen
- Draaitabellen: data analyseren en samenvatten
Hulp nodig?
Kom je er niet uit met Doelzoeken of wil je complexere analyses opzetten? Neem contact met ons op voor persoonlijke ondersteuning.
Contact:
– WhatsApp: Stuur een bericht
– E-mail: w.bouwmeester@bouwmeesterconsultancy.nl
– Telefoon: +31 6 28963636
Stuur je Excel-bestand mee en beschrijf kort wat je wilt bereiken. We reageren meestal binnen 24 uur.
