X.VERGELIJKEN in Excel: de moderne VERGELIJKEN (2026)
De X.VERGELIJKEN-functie in Excel (Engels: XMATCH) is de moderne opvolger van VERGELIJKEN met krachtige extra mogelijkheden: zoeken van eerste of laatste match, wildcards, reguliere expressies en meer. Beschikbaar in Excel 365 en Excel 2021.
Laatst bijgewerkt: januari 2026
Wat is X.VERGELIJKEN?
X.VERGELIJKEN is een dynamische arrayfunctie die de positie van een waarde in een bereik retourneert. In tegenstelling tot de klassieke VERGELIJKEN-functie biedt X.VERGELIJKEN extra zoekmodi en de mogelijkheid om van onder naar boven te zoeken.
Belangrijkste voordelen van X.VERGELIJKEN:
- Zoek de eerste of laatste overeenkomst in een bereik
- Gebruik wildcards (* en ?) of reguliere expressies (regex)
- Zoek in ongesorteerde data met benaderende matches
- Betere foutafhandeling en leesbaarheid
- Perfecte partner voor INDEX en X.ZOEKEN
Vereisten:
– Excel 365 (Microsoft 365 abonnement)
– Excel 2021 of nieuwer
– Excel voor het web
Let op: X.VERGELIJKEN werkt niet in Excel 2019 of oudere versies. Gebruik daar de klassieke VERGELIJKEN-functie.
Syntaxis van X.VERGELIJKEN
=X.VERGELIJKEN(zoekwaarde; zoeken_matrix; [overeenkomstmodus]; [zoekmodus])
| Argument | Beschrijving | Verplicht |
|---|---|---|
| zoekwaarde | De waarde die je wilt vinden | Ja |
| zoeken_matrix | Het bereik waarin je zoekt (1 rij of 1 kolom) | Ja |
| overeenkomstmodus | Type overeenkomst: exact, wildcard, regex of benaderd | Nee (standaard: 0) |
| zoekmodus | Zoekrichting: eerste, laatste, binair oplopend/aflopend | Nee (standaard: 1) |
Overeenkomstmodus uitgelegd
| Waarde | Modus | Beschrijving |
|---|---|---|
| 0 | Exacte overeenkomst | Zoekt precies de opgegeven waarde (standaard) |
| -1 | Exacte of volgende kleinere | Vindt exact of de eerstvolgende kleinere waarde |
| 1 | Exacte of volgende grotere | Vindt exact of de eerstvolgende grotere waarde |
| 2 | Wildcard | Ondersteunt * (meerdere tekens) en ? (een teken) |
| 3 | Reguliere expressie | Zoekt met regex-patronen voor geavanceerde matches |
Zoekmodus uitgelegd
| Waarde | Modus | Beschrijving |
|---|---|---|
| 1 | Eerste naar laatste | Zoekt van boven naar beneden (standaard) |
| -1 | Laatste naar eerste | Zoekt van onder naar boven |
| 2 | Binair oplopend | Snelle zoekactie in oplopend gesorteerde data |
| -2 | Binair aflopend | Snelle zoekactie in aflopend gesorteerde data |
X.VERGELIJKEN stap-voor-stap
Stap 1: Selecteer de cel voor je resultaat
- Windows: Klik op een lege cel waar je de positie wilt zien
- Mac: Klik op een lege cel
Stap 2: Typ de basisfunctie
Begin met de zoekwaarde en het zoekbereik:
=X.VERGELIJKEN("Amsterdam";A2:A10)
Dit zoekt “Amsterdam” in A2:A10 en retourneert de positie (bijv. 4 als het in de 4e cel staat).
Stap 3: Voeg eventueel overeenkomstmodus toe
Voor exacte match (standaard):
=X.VERGELIJKEN("Amsterdam";A2:A10;0)
Voor wildcard-zoeken:
=X.VERGELIJKEN("Amster*";A2:A10;2)
Stap 4: Voeg eventueel zoekmodus toe
Om de laatste overeenkomst te vinden:
=X.VERGELIJKEN("Amsterdam";A2:A10;0;-1)
Stap 5: Bevestig de formule
- Windows: Druk op Enter
- Mac: Druk op Return
Praktijkvoorbeelden
Voorbeeld 1: Exacte positie vinden
Stel je hebt een klantenlijst in A2:A100 en wilt de positie van “Bakker BV” vinden:
=X.VERGELIJKEN("Bakker BV";A2:A100;0)
Dit retourneert het rijnummer binnen het bereik (bijv. 15 als Bakker BV op de 15e positie staat).
Voorbeeld 2: Laatste voorkomen vinden
Als een naam meerdere keren voorkomt en je wilt de laatste positie:
=X.VERGELIJKEN("Amsterdam";B2:B500;0;-1)
De zoekmodus -1 zorgt dat Excel van onder naar boven zoekt en dus de laatste match retourneert.
Voorbeeld 3: Zoeken met wildcards
Vind de eerste klant wiens naam begint met “Van”:
=X.VERGELIJKEN("Van*";A2:A100;2)
De overeenkomstmodus 2 activeert wildcards:
– * = nul of meer willekeurige tekens
– ? = precies een willekeurig teken
Voorbeeld 4: Zoeken met reguliere expressies
Vind de eerste postcode die begint met vier cijfers:
=X.VERGELIJKEN("^\d{4}";C2:C100;3)
De overeenkomstmodus 3 activeert regex. Het patroon ^\d{4} betekent “begint met vier cijfers”.
Handige regex-patronen:
| Patroon | Vindt |
|---|---|
^\d{4} |
Begint met 4 cijfers |
@.*\.nl$ |
E-mailadressen eindigend op .nl |
^[A-Z]{2} |
Begint met 2 hoofdletters |
\d{2}-\d{2}-\d{4} |
Datumformaat DD-MM-JJJJ |
Voorbeeld 5: Dichtstbijzijnde waarde vinden
Zoek de positie van het getal dat kleiner of gelijk is aan 75:
=X.VERGELIJKEN(75;B2:B20;-1)
De overeenkomstmodus -1 vindt de exacte waarde of de eerstvolgende kleinere waarde. Ideaal voor prijsstaffels of kortingsdrempels.
X.VERGELIJKEN combineren met INDEX
De kracht van X.VERGELIJKEN komt tot uiting in combinatie met INDEX. Deze combinatie is flexibeler dan VERT.ZOEKEN.
Basis INDEX + X.VERGELIJKEN formule
=INDEX(resultaatbereik;X.VERGELIJKEN(zoekwaarde;zoekbereik;0))
Praktijkvoorbeeld: Prijs van laatste bestelling
Stel je hebt een bestelhistorie waar klanten meerdere keren voorkomen:
| A | B | C |
|---|---|---|
| Klant | Datum | Bedrag |
| Bakker | 01-01-2026 | 150 |
| De Vries | 05-01-2026 | 320 |
| Bakker | 12-01-2026 | 275 |
| Jansen | 15-01-2026 | 180 |
Om het bedrag van de laatste bestelling van “Bakker” te vinden:
=INDEX(C2:C5;X.VERGELIJKEN("Bakker";A2:A5;0;-1))
Dit retourneert 275 (de laatste bestelling van Bakker).
Met klassiek VERGELIJKEN zou je de eerste (150) krijgen. X.VERGELIJKEN met zoekmodus -1 vindt de laatste.
X.VERGELIJKEN vs VERGELIJKEN: de verschillen
| Kenmerk | VERGELIJKEN | X.VERGELIJKEN |
|---|---|---|
| Beschikbaarheid | Alle Excel-versies | Excel 365/2021+ |
| Zoekrichting | Alleen eerste match | Eerste of laatste match |
| Wildcards | Alleen bij criteriumtype 0 | Aparte modus (2) |
| Regex | Niet beschikbaar | Beschikbaar (modus 3) |
| Benaderende match | Vereist gesorteerde data | Werkt ook ongesorteerd |
| Syntaxis | criteriumtype (0,1,-1) | Aparte overeenkomst- en zoekmodus |
| Leesbaarheid | Minder intuitief | Duidelijker met benoemde argumenten |
Wanneer X.VERGELIJKEN gebruiken?
- Je hebt Excel 365 of 2021
- Je wilt de laatste overeenkomst vinden
- Je hebt regex nodig voor complexe patronen
- Je werkt met ongesorteerde data en benaderende matches
Wanneer klassiek VERGELIJKEN gebruiken?
- Je werkt met Excel 2019 of ouder
- Je deelt bestanden met gebruikers van oudere Excel-versies
- Eenvoudige exacte matches volstaan
X.VERGELIJKEN vs X.ZOEKEN
X.ZOEKEN (XLOOKUP) en X.VERGELIJKEN zijn beide moderne functies, maar met verschillende doelen:
| Kenmerk | X.VERGELIJKEN | X.ZOEKEN |
|---|---|---|
| Retourneert | Positie (getal) | Waarde |
| Gebruik | Als je het rijnummer nodig hebt | Als je direct een waarde wilt ophalen |
| Combinatie | Vaak met INDEX | Standalone |
| Flexibiliteit | Maximaal met INDEX | Eenvoudiger voor standaard lookups |
Wanneer X.VERGELIJKEN + INDEX?
– Je hebt de positie zelf nodig voor andere berekeningen
– Je wilt waarden uit meerdere kolommen ophalen met een lookup
– Complexe scenario’s met dynamische bereiken
Wanneer X.ZOEKEN?
– Eenvoudige lookups waarbij je direct de waarde wilt
– Je wilt compactere formules
Veelgemaakte fouten
Fout 1: #N/B door geen match gevonden
Probleem: Je zoekwaarde bestaat niet in het bereik.
Oplossing: Controleer op typefouten, extra spaties (gebruik SPATIES.WISSEN) of gebruik ALS.NB om de fout af te vangen:
=ALS.NB(X.VERGELIJKEN("Zoekterm";A2:A100;0);"Niet gevonden")
Lees meer over foutafhandeling in onze ALS.NB handleiding.
Fout 2: Verkeerde overeenkomstmodus gebruiken
Probleem: Je wilt wildcards gebruiken maar vergeet modus 2 in te stellen.
Oplossing: Voor wildcards gebruik je expliciet overeenkomstmodus 2:
=X.VERGELIJKEN("*laptop*";A2:A100;2)
Zonder modus 2 zoekt Excel naar de letterlijke tekst “laptop“.
Fout 3: Regex-syntaxfouten
Probleem: Je regex-patroon bevat een fout waardoor geen match wordt gevonden.
Oplossing: Test je regex eerst in een online regex-tester. Veelvoorkomende fouten:
– Speciale tekens niet escapen (gebruik \. voor een letterlijke punt)
– Hoofdlettergevoeligheid vergeten (regex is standaard hoofdlettergevoelig)
Fout 4: Zoekmodus verward met overeenkomstmodus
Probleem: Je vult de zoekmodus in waar de overeenkomstmodus moet staan.
Oplossing: Onthoud de volgorde: eerst overeenkomstmodus (hoe matchen), dan zoekmodus (welke richting):
=X.VERGELIJKEN(zoekwaarde;bereik;overeenkomstmodus;zoekmodus)
=X.VERGELIJKEN("Test";A:A;0;-1)
^ ^
| |__ Zoekmodus: laatste naar eerste
|_____ Overeenkomstmodus: exact
Fout 5: Functie werkt niet in oudere Excel
Probleem: Je krijgt #NAAM? fout in Excel 2019 of ouder.
Oplossing: X.VERGELIJKEN vereist Excel 365 of Excel 2021. In oudere versies gebruik je de klassieke VERGELIJKEN-functie.
Geavanceerde toepassingen
Laatste niet-lege cel vinden
Vind de positie van de laatste gevulde cel in een kolom:
=X.VERGELIJKEN("*";A:A;2;-1)
Dit zoekt met wildcard * (elke tekst) van onder naar boven.
Positie van maximum in niet-gesorteerde data
Combineer X.VERGELIJKEN met MAX:
=X.VERGELIJKEN(MAX(B2:B100);B2:B100;0)
Zoeken met meerdere criteria
Gebruik arrays voor meerdere voorwaarden:
=X.VERGELIJKEN(1;(A2:A100="Noord")*(B2:B100>1000);0)
Dit vindt de eerste rij waar regio “Noord” is EN de waarde groter dan 1000.
Dynamische bereiken met FILTER
Combineer met de FILTER-functie voor dynamische analyses:
=X.VERGELIJKEN("Zoekterm";FILTER(A2:A100;B2:B100="Actief");0)
FAQ
Wat is het verschil tussen X.VERGELIJKEN en VERGELIJKEN?
X.VERGELIJKEN is de moderne versie met extra mogelijkheden: zoeken van eerste of laatste match, wildcards als aparte modus, regex-ondersteuning en betere syntax. VERGELIJKEN werkt in alle Excel-versies maar heeft minder opties.
Hoe vind ik de laatste overeenkomst met X.VERGELIJKEN?
Gebruik zoekmodus -1 om van onder naar boven te zoeken: =X.VERGELIJKEN("waarde";A2:A100;0;-1). Dit retourneert de positie van de laatste match.
Kan ik regex gebruiken in X.VERGELIJKEN?
Ja, met overeenkomstmodus 3. Bijvoorbeeld: =X.VERGELIJKEN("^\d{4}";A2:A100;3) vindt de eerste cel die begint met vier cijfers. Regex biedt krachtige patroonherkenning.
Werkt X.VERGELIJKEN in Excel 2019?
Nee, X.VERGELIJKEN is alleen beschikbaar in Excel 365 en Excel 2021. In oudere versies gebruik je de klassieke VERGELIJKEN-functie met vergelijkbare basisfunctionaliteit.
Wat is het verschil tussen overeenkomstmodus en zoekmodus?
Overeenkomstmodus bepaalt hoe Excel matcht (exact, wildcard, regex, benaderd). Zoekmodus bepaalt de richting (eerste naar laatste, laatste naar eerste, binair). Beide zijn optioneel.
Hoe combineer ik X.VERGELIJKEN met INDEX?
De formule =INDEX(resultaatbereik;X.VERGELIJKEN(zoekwaarde;zoekbereik;0)) werkt net als met klassiek VERGELIJKEN, maar met extra opties voor zoekrichting en matchtype.
Waarom krijg ik #N/B bij X.VERGELIJKEN?
De #N/B fout betekent dat de zoekwaarde niet gevonden is. Controleer op typefouten, extra spaties, of een verkeerde overeenkomstmodus. Gebruik ALS.NB om de fout netjes af te vangen.
Kan X.VERGELIJKEN zoeken in meerdere kolommen tegelijk?
Nee, X.VERGELIJKEN werkt net als VERGELIJKEN alleen met een eendimensionaal bereik (een rij of kolom). Voor zoeken in meerdere kolommen combineer je meerdere functies of gebruik je X.ZOEKEN.
Gerelateerde Excel-functies
Wil je meer leren over opzoekfuncties in Excel? Bekijk deze handleidingen:
- VERGELIJKEN in Excel – De klassieke versie voor alle Excel-versies
- INDEX in Excel – De perfecte partner voor X.VERGELIJKEN
- X.ZOEKEN (XLOOKUP) – De moderne opvolger van VERT.ZOEKEN
- VERT.ZOEKEN in Excel – De klassieke opzoekfunctie
- FILTER functie – Dynamisch filteren met formules
- Excel formules overzicht – Alle belangrijke functies op een rij
Hulp nodig bij Excel?
Loop je vast met X.VERGELIJKEN of andere opzoekformules? Ik help je graag verder met het opzetten van de juiste formules voor jouw situatie.
Neem contact op:
– WhatsApp: Stuur een bericht
– E-mail: w.bouwmeester@bouwmeesterconsultancy.nl
– Telefoon: +31 6 28963636
Of bekijk mijn Excel hulp diensten voor professionele ondersteuning bij complexe Excel-vraagstukken.
