De IR-functie in Excel (Engels: IRR) berekent de interne rentevoet van een investering, oftewel het rendement waarbij de netto contante waarde (NCW) nul is. Gebruik =IR(waarden;[schatting]) om snel te bepalen of een project of investering winstgevend is.
Wat is de IR-functie in Excel?
De IR-functie (Interne Rentevoet, Engels: Internal Rate of Return of IRR) berekent het rendement van een investering op basis van een reeks cashflows. De interne rentevoet is het percentage waarbij de som van alle verdisconteerde cashflows precies nul wordt.
Syntax:
=IR(waarden;[schatting])
| Argument | Uitleg |
|---|---|
| waarden (verplicht) | Een bereik met cashflows. Moet minimaal een negatieve waarde (investering) en een positieve waarde (opbrengst) bevatten. |
| schatting (optioneel) | Een startschatting voor de berekening. Standaard 10% (0,1). Pas aan als Excel geen resultaat geeft. |
Belangrijk: De cashflows moeten in chronologische volgorde staan en op gelijke intervallen (bijvoorbeeld maandelijks of jaarlijks).
Wanneer gebruik je IR?
- Investeringsbeslissingen: Vergelijk het rendement van verschillende projecten
- Projectevaluatie: Bepaal of een project de minimale rendementseis haalt
- Kapitaalallocatie: Kies tussen concurrerende investeringen
- Business case onderbouwing: Toon het verwachte rendement aan stakeholders
IR-functie stap-voor-stap
Stap 1: Zet je cashflows in een kolom
Maak een overzicht van alle geldstromen. De eerste waarde is meestal negatief (de investering), gevolgd door positieve waarden (opbrengsten).
| A | B |
|---|---|
| Jaar 0 | -50000 |
| Jaar 1 | 15000 |
| Jaar 2 | 18000 |
| Jaar 3 | 20000 |
| Jaar 4 | 22000 |
Let op: De investering (uitstroom) voer je in als negatief getal, de opbrengsten (instroom) als positief.
Stap 2: Selecteer de cel voor je resultaat
- Windows: Klik op een lege cel waar je het rendement wilt berekenen (bijvoorbeeld B7)
- Mac: Klik op een lege cel waar je het rendement wilt berekenen
Stap 3: Typ de IR-formule
=IR(B1:B5)
Dit berekent de interne rentevoet voor de cashflows in B1 tot en met B5.
Stap 4: Bevestig en interpreteer het resultaat
- Windows: Druk op Enter
- Mac: Druk op Return
Resultaat: 14,5%
Dit betekent dat de investering een jaarlijks rendement van 14,5% oplevert. Als je minimale rendementseis bijvoorbeeld 10% is, dan is dit project aantrekkelijk.
Stap 5: Opmaak als percentage
Klik met de rechtermuisknop op de cel en kies Celeigenschappen > Getal > Percentage met 1 of 2 decimalen.
IR versus NCW: wat is het verschil?
De IR-functie hangt nauw samen met de NCW-functie (Netto Contante Waarde, Engels: NPV). Ze benaderen dezelfde vraag vanuit een ander perspectief:
| Aspect | IR (IRR) | NCW (NPV) |
|---|---|---|
| Vraag | Welk rendement levert dit project? | Wat is de waarde van dit project bij een bepaald rendement? |
| Output | Percentage (rendement) | Bedrag (euro’s) |
| Gebruik | Rendement vergelijken met rendementseis | Projecten met verschillende omvang vergelijken |
| Beslisregel | IR > rendementseis = accepteren | NCW > 0 = accepteren |
Praktijkvoorbeeld: IR en NCW combineren
Stel je hebt de volgende investering:
| Jaar | Cashflow |
|---|---|
| 0 | -100.000 |
| 1 | 30.000 |
| 2 | 35.000 |
| 3 | 40.000 |
| 4 | 45.000 |
IR berekenen:
=IR(B1:B5)
Resultaat: 15,8%
NCW berekenen bij 10% rendementseis:
=NCW(10%;B2:B5)+B1
Resultaat: 19.456 euro
Interpretatie:
– De IR van 15,8% is hoger dan de rendementseis van 10%, dus het project is aantrekkelijk
– De NCW van 19.456 euro bevestigt dit: je creert waarde
Tip: Gebruik beide functies samen. Als IR > rendementseis en NCW > 0, dan is het project financieel gezond. Leer meer over financiele berekeningen in onze handleiding financiele functies.
XIR-functie: voor onregelmatige periodes
De standaard IR-functie gaat uit van gelijke periodes tussen cashflows. In de praktijk vallen betalingen vaak op willekeurige momenten. Hiervoor gebruik je de XIR-functie (Engels: XIRR).
Syntax:
=XIR(waarden;datums;[schatting])
| Argument | Uitleg |
|---|---|
| waarden | Bereik met cashflows |
| datums | Bereik met bijbehorende datums |
| schatting | Optionele startschatting |
Voorbeeld XIR
| A | B | C |
|---|---|---|
| Datum | Cashflow | |
| 1-1-2026 | -75000 | Investering |
| 15-4-2026 | 20000 | Eerste opbrengst |
| 1-9-2026 | 25000 | |
| 20-12-2026 | 22000 | |
| 1-6-2027 | 30000 |
Formule:
=XIR(B2:B6;A2:A6)
Resultaat: 28,3% op jaarbasis
XIR rekent automatisch om naar een geannualiseerd rendement, ongeacht de exacte timing van de cashflows.
Tip: Gebruik XIR voor vastgoedinvesteringen, projecten met onregelmatige mijlpalen, of beleggingsportefeuilles met wisselende in- en uitstroommomenten.
Het meervoudige IR-probleem
Een belangrijke beperking van de IR-functie is het meervoudige IR-probleem. Dit treedt op wanneer cashflows meerdere keren van teken wisselen (bijvoorbeeld investering – opbrengst – herinvestering – opbrengst).
Wanneer treedt dit op?
Bij projecten met:
– Tussentijdse grote uitgaven (renovatie, vervanging)
– Desinvesteringen gevolgd door nieuwe investeringen
– Projecten met restwaarde die later negatief wordt (opruimkosten)
Voorbeeld meervoudige IR
| Jaar | Cashflow | Toelichting |
|---|---|---|
| 0 | -10.000 | Initiele investering |
| 1 | 40.000 | Hoge opbrengst |
| 2 | -35.000 | Herinvestering/renovatie |
Deze cashflow heeft wiskundige twee mogelijke IR-waarden: circa 25% en 400%. Excel geeft er maar een, afhankelijk van de schatting.
Oplossing: MIR (Gemodificeerde IR)
Voor dit probleem gebruik je de MIR-functie (Engels: MIRR), die een realistische herbeleggingsrente hanteert.
Syntax:
=MIR(waarden;financieringsrente;herbeleggingsrente)
| Argument | Uitleg |
|---|---|
| waarden | Bereik met cashflows |
| financieringsrente | Rente die je betaalt voor negatieve cashflows |
| herbeleggingsrente | Rente die je ontvangt op positieve cashflows |
Voorbeeld:
=MIR(B1:B3;5%;8%)
Dit geeft een eenduidige MIR, omdat je expliciet aangeeft tegen welke rente je positieve cashflows herbeleggen en negatieve cashflows financiert.
Praktijkvoorbeeld: investeringsvergelijking
Stel je moet kiezen tussen twee machines:
Machine A:
– Investering: 80.000 euro
– Jaarlijkse besparing: 25.000 euro gedurende 5 jaar
Machine B:
– Investering: 120.000 euro
– Jaarlijkse besparing: 35.000 euro gedurende 5 jaar
Stap 1: Zet de cashflows in Excel
| A | B | C |
|---|---|---|
| Jaar | Machine A | Machine B |
| 0 | -80000 | -120000 |
| 1 | 25000 | 35000 |
| 2 | 25000 | 35000 |
| 3 | 25000 | 35000 |
| 4 | 25000 | 35000 |
| 5 | 25000 | 35000 |
| IR | =IR(B2:B7) | =IR(C2:C7) |
Stap 2: Bereken en vergelijk
| Machine | IR | NCW (bij 10%) |
|---|---|---|
| A | 17,0% | 14.770 |
| B | 14,0% | 12.697 |
Stap 3: Analyseer de resultaten
Machine A heeft een hogere IR (17% vs 14%), maar de absolute NCW is vergelijkbaar. Voor grotere projecten kan een lagere IR nog steeds meer absolute waarde creeren.
Advies: Gebruik IR om rendementen te vergelijken, maar kijk ook naar NCW voor de absolute waardecreatie. Combineer dit met wat-als analyse om verschillende scenario’s door te rekenen.
Veelgemaakte fouten
Fout 1: Geen negatieve startwaarde
Probleem: Excel geeft de foutmelding #GETAL! of een onrealistisch hoog percentage.
Oorzaak: De cashflowreeks bevat geen negatieve waarde (investering).
Oplossing: Zorg dat de eerste cashflow negatief is:
// Fout: alle positieve waarden
=IR({10000;20000;30000}) // #GETAL!
// Correct: investering als negatief
=IR({-50000;20000;30000;25000}) // 12,5%
Fout 2: Cashflows niet op chronologische volgorde
Probleem: De berekende IR klopt niet met je verwachting.
Oorzaak: Excel leest de waarden van boven naar beneden als chronologische periodes.
Oplossing: Sorteer je cashflows altijd van vroeg naar laat. Gebruik sorteren in Excel om dit snel te doen.
Fout 3: Verkeerde startschatting bij complexe cashflows
Probleem: Excel geeft #GETAL! terwijl er wel een oplossing moet zijn.
Oorzaak: De standaardschatting van 10% leidt niet tot convergentie.
Oplossing: Probeer een andere schatting:
// Met standaardschatting
=IR(B1:B10) // #GETAL!
// Met aangepaste schatting
=IR(B1:B10;-0,5) // -25%
=IR(B1:B10;0,5) // 40%
Fout 4: Jaarlijks vs maandelijks verwarren
Probleem: De IR lijkt veel te hoog of te laag.
Oorzaak: De IR is altijd uitgedrukt per periode. Maandelijkse cashflows geven een maandelijkse IR.
Oplossing: Vermenigvuldig of gebruik de juiste formule:
// Maandelijkse IR naar jaarlijks (simpel):
=IR(B1:B12)*12
// Maandelijkse IR naar jaarlijks (exact, met rente-op-rente):
=(1+IR(B1:B12))^12-1
Fout 5: Meervoudige IR niet herkennen
Probleem: Verschillende startschattingen geven verschillende resultaten.
Oorzaak: De cashflows wisselen meerdere keren van teken.
Oplossing: Gebruik MIR of analyseer de NCW bij verschillende rentepercentages. Maak een grafiek van NCW vs. discontovoet om te zien waar de curve de x-as kruist.
FAQ
Wat is het verschil tussen IR en RENTE in Excel?
IR berekent het rendement van een project met variabele cashflows. RENTE berekent de rente van een lening met vaste periodieke betalingen. Gebruik IR voor investeringsanalyse, RENTE voor leningen en spaarplannen.
Hoe bereken ik de interne rentevoet bij onregelmatige datums?
Gebruik de XIR-functie (Engels: XIRR): =XIR(cashflows;datums). XIR rekent automatisch naar een geannualiseerd rendement, ongeacht de timing van de individuele cashflows.
Waarom geeft IR soms #GETAL! als foutmelding?
Dit gebeurt als Excel geen oplossing kan vinden. Mogelijke oorzaken: geen negatieve cashflow, alle cashflows hebben hetzelfde teken, of de standaardschatting convergeert niet. Probeer een andere waarde voor het schatting-argument.
Kan de interne rentevoet negatief zijn?
Ja, een negatieve IR betekent dat de investering verlies oplevert. De som van alle opbrengsten is dan kleiner dan de initiele investering.
Wat is een goede IR voor een project?
Dit hangt af van je rendementseis (hurdle rate) en het risico. Typische vuistregels: IR > kapitaalkosten (WACC), IR > 10-15% voor risicovolle projecten, IR > risicovrije rente + risicopremie.
Hoe vergelijk ik projecten met verschillende looptijden?
De IR houdt geen rekening met looptijd. Gebruik aanvullend de NCW of de EAA-methode (Equivalent Annual Annuity). Je kunt ook werken met draaitabellen om meerdere scenario’s overzichtelijk te vergelijken.
Wat is het verschil tussen IR en MIR?
IR gaat uit van herbelegging tegen de berekende IR zelf, wat onrealistisch kan zijn. MIR laat je een realistische herbeleggings- en financieringsrente invoeren, wat vaak betrouwbaardere resultaten geeft bij complexe projecten.
Kan ik IR combineren met gevoeligheidsanalyse?
Ja, dat is zelfs aan te raden. Varieer je cashflow-aannames en bekijk hoe de IR verandert. Gebruik daarvoor de wat-als analyse tools zoals gegevenstabellen of scenariobeheer.
Overzichtstabel rendementsfuncties
| Functie (NL) | Functie (EN) | Gebruik | Periodiciteit |
|---|---|---|---|
| IR | IRR | Intern rendement bij gelijke periodes | Vast (jaar/maand) |
| XIR | XIRR | Intern rendement bij willekeurige datums | Variabel |
| MIR | MIRR | Gemodificeerd rendement met herbeleggingsrente | Vast |
| NCW | NPV | Netto contante waarde bij vast percentage | Vast |
| NHW | XNPV | Netto contante waarde bij willekeurige datums | Variabel |
Hulp nodig bij Excel?
Kom je er niet uit met de IR-functie of andere financiele berekeningen? Ik help je graag verder met het bouwen van investeringsmodellen en rendementsberekenigen.
Neem contact op:
– WhatsApp: Stuur een bericht
– E-mail: w.bouwmeester@bouwmeesterconsultancy.nl
– Telefoon: +31 6 28963636
Of bekijk mijn Excel hulp diensten voor professionele ondersteuning.
Laatst bijgewerkt: januari 2026
