Break-even analyse in Excel: berekening en grafiek (2026)
Een break-even analyse in Excel bepaalt hoeveel producten of diensten je moet verkopen om je kosten te dekken. De formule is: Break-even = Vaste kosten / (Verkoopprijs – Variabele kosten per eenheid). In dit artikel leer je stap voor stap hoe je het break-even punt berekent, een contributiemarge-tabel maakt en een overzichtelijke break-even grafiek opstelt.
Laatst bijgewerkt: januari 2026
Wat is een break-even analyse?
Een break-even analyse berekent het punt waarop je totale opbrengsten gelijk zijn aan je totale kosten. Op dit punt maak je geen winst, maar ook geen verlies. Het is een essentieel hulpmiddel voor:
- Startende ondernemers: hoeveel moet je verkopen om kostendekkend te draaien?
- Productlanceringen: bij welk volume wordt een nieuw product winstgevend?
- Prijsbeslissingen: wat gebeurt er met het break-even punt als je de prijs verhoogt?
- Investeringsbeslissingen: wanneer verdien je een investering terug?
De drie bouwstenen van break-even
Voor een break-even berekening heb je drie gegevens nodig:
| Term | Omschrijving | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Vaste kosten | Kosten die niet veranderen met het verkoopvolume | Huur, verzekeringen, salarissen |
| Variabele kosten per eenheid | Kosten die per verkocht product oplopen | Inkoop, verpakking, verzendkosten |
| Verkoopprijs per eenheid | De prijs waarvoor je een product verkoopt | De verkoopprijs exclusief BTW |
De break-even formule
De standaard break-even formule is:
Break-even (aantal) = Vaste kosten / (Verkoopprijs - Variabele kosten per eenheid)
Het deel Verkoopprijs - Variabele kosten per eenheid noemen we de contributiemarge of dekkingsbijdrage. Dit is het bedrag dat elke verkoop bijdraagt aan het dekken van de vaste kosten.
Voorbeeld: Je hebt 10.000 euro aan vaste kosten per maand. Je verkoopt producten voor 50 euro met variabele kosten van 20 euro.
- Contributiemarge = 50 – 20 = 30 euro per stuk
- Break-even = 10.000 / 30 = 333,33 producten
Je moet minimaal 334 producten verkopen om break-even te draaien.
Break-even berekenen in Excel: stap voor stap
Stap 1: Maak je invoervelden
Begin met een overzichtelijke structuur voor je gegevens:
| A | B |
|---|---|
| Break-even analyse | |
| Vaste kosten per maand | 10000 |
| Variabele kosten per eenheid | 20 |
| Verkoopprijs per eenheid | 50 |
Zet deze waarden in kolom B (cellen B3:B5) zodat je ze eenvoudig kunt aanpassen voor verschillende scenario’s.
Stap 2: Bereken de contributiemarge
De contributiemarge is het verschil tussen verkoopprijs en variabele kosten:
In cel B7 typ je:
=B5-B4
Dit geeft 30 euro. Dit is het bedrag dat elke verkoop bijdraagt aan de vaste kosten.
Windows: Druk op Enter om te bevestigen
Mac: Druk op Return om te bevestigen
Stap 3: Bereken het break-even aantal
Nu bereken je hoeveel eenheden je moet verkopen:
In cel B9 typ je:
=B3/B7
Of direct:
=B3/(B5-B4)
Resultaat: 333,33 eenheden
Aangezien je geen halve producten kunt verkopen, rond je naar boven af met AFRONDEN.NAAR.BOVEN:
=AFRONDEN.NAAR.BOVEN(B3/(B5-B4);0)
Resultaat: 334 eenheden
Stap 4: Bereken de break-even omzet
Je wilt ook weten welke omzet je nodig hebt om break-even te draaien:
In cel B11 typ je:
=B9*B5
Resultaat: 16.700 euro (bij 334 eenheden x 50 euro)
Compleet overzicht
Je Excel-sheet ziet er nu zo uit:
| A | B |
|---|---|
| Break-even analyse | |
| Vaste kosten per maand | 10000 |
| Variabele kosten per eenheid | 20 |
| Verkoopprijs per eenheid | 50 |
| Contributiemarge per eenheid | =B5-B4 |
| Break-even aantal | =AFRONDEN.NAAR.BOVEN(B3/(B5-B4);0) |
| Break-even omzet | =B9*B5 |
Een contributiemarge-tabel maken
Een contributiemarge-tabel toont hoe winst en verlies veranderen bij verschillende verkoopvolumes. Dit geeft inzicht in de gevoeligheid van je bedrijfsmodel.
Stap 1: Stel de tabelstructuur op
Maak een tabel met kolommen voor volume, omzet, kosten en resultaat:
| A | B | C | D | E |
|---|---|---|---|---|
| Aantal | Omzet | Variabele kosten | Vaste kosten | Resultaat |
| 0 | ||||
| 100 | ||||
| 200 | ||||
| 300 | ||||
| 334 | ||||
| 400 | ||||
| 500 |
Stap 2: Vul de formules in
Omzet (kolom B):
In cel B2 typ je:
=A2*$B$5
Hierbij is $B$5 de cel met de verkoopprijs. Het dollarteken maakt dit een absolute celverwijzing zodat deze niet verschuift bij kopieren.
Variabele kosten (kolom C):
In cel C2 typ je:
=A2*$B$4
Vaste kosten (kolom D):
In cel D2 typ je:
=$B$3
De vaste kosten zijn constant, ongeacht het volume.
Resultaat (kolom E):
In cel E2 typ je:
=B2-C2-D2
Stap 3: Kopieer de formules naar beneden
Selecteer de cellen B2:E2 en sleep naar beneden tot en met rij 8. Je ziet nu hoe het resultaat verandert:
| Aantal | Omzet | Variabele kosten | Vaste kosten | Resultaat |
|---|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 | 10.000 | -10.000 |
| 100 | 5.000 | 2.000 | 10.000 | -7.000 |
| 200 | 10.000 | 4.000 | 10.000 | -4.000 |
| 300 | 15.000 | 6.000 | 10.000 | -1.000 |
| 334 | 16.700 | 6.680 | 10.000 | 20 |
| 400 | 20.000 | 8.000 | 10.000 | 2.000 |
| 500 | 25.000 | 10.000 | 10.000 | 5.000 |
Je ziet dat bij 334 eenheden het resultaat net positief wordt: dit is je break-even punt.
Een break-even grafiek maken
Een grafiek visualiseert het break-even punt en maakt het direct duidelijk voor stakeholders. In een break-even grafiek toon je doorgaans drie lijnen:
- Totale opbrengsten (omzetlijn)
- Totale kosten (vaste + variabele kosten)
- Het snijpunt is het break-even punt
Stap 1: Bereid de grafiekdata voor
Voeg een kolom toe voor totale kosten:
| A | B | C |
|---|---|---|
| Aantal | Omzet | Totale kosten |
| 0 | 0 | 10000 |
| 100 | 5000 | 12000 |
| 200 | 10000 | 14000 |
| 300 | 15000 | 16000 |
| 400 | 20000 | 18000 |
| 500 | 25000 | 20000 |
De totale kosten bereken je met:
=$B$3+A2*$B$4
Stap 2: Maak de grafiek
Windows:
1. Selecteer je data (A1:C7 inclusief koppen)
2. Ga naar Invoegen > Grafieken > Lijn met markeringen
3. Of kies Spreidingsdiagram voor nauwkeurigere weergave
Mac:
1. Selecteer je data (A1:C7)
2. Klik op Invoegen > Grafiek > Lijn
3. Kies de variant met markeringen
Stap 3: Pas de grafiek aan
- Titel toevoegen: Dubbelklik op de titel en typ “Break-even analyse”
- Astitels: Klik op de grafiek > Grafiekontwerp > Grafiekelement toevoegen > Astitels
- Horizontale as: “Aantal verkopen”
- Verticale as: “Euro”
- Gegevenslabels: Voeg labels toe bij het snijpunt
- Kleuren: Maak de omzetlijn groen en de kostenlijn rood voor duidelijkheid
Stap 4: Markeer het break-even punt
Het snijpunt van beide lijnen is je break-even punt. Je kunt dit extra benadrukken door:
- Een verticale lijn toe te voegen bij het break-even aantal
- Een tekstvak te plaatsen met “Break-even: 334 stuks”
- Voorwaardelijke opmaak te gebruiken in de onderliggende tabel
Wat-als scenario’s met Doelzoeken
Met Doelzoeken kun je omgekeerd rekenen: “Bij welke prijs bereik ik break-even met 250 verkopen?”
Scenario 1: Welke prijs voor break-even bij vast volume?
Je wilt slechts 250 producten verkopen en break-even draaien.
- Ga naar Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: de break-even cel (bijvoorbeeld B9)
- Op waarde: 250
- Door wijzigen van cel: de verkoopprijs cel (B5)
- Klik op OK
Excel berekent de verkoopprijs die nodig is om bij 250 verkopen break-even te draaien.
Scenario 2: Hoeveel mogen vaste kosten stijgen?
Je overweegt een groter kantoor. Bij welke huur heb je nog steeds break-even bij 400 verkopen?
- Open Doelzoeken
- Vul in:
- Cel instellen: B9 (break-even aantal)
- Op waarde: 400
- Door wijzigen van cel: B3 (vaste kosten)
- Klik op OK
Scenario 3: Marge-effect van korting
Wat gebeurt met je break-even als je 10% korting geeft?
Dit kun je handmatig berekenen door de verkoopprijs aan te passen:
– Nieuwe prijs: 50 x 0,90 = 45 euro
– Nieuwe contributiemarge: 45 – 20 = 25 euro
– Nieuw break-even: 10.000 / 25 = 400 producten
10% korting verhoogt je break-even van 334 naar 400 producten (een stijging van 20%).
Voor complexere optimalisaties met meerdere variabelen gebruik je Solver.
Break-even analyse met meerdere producten
Veel bedrijven verkopen meerdere producten met verschillende marges. Hiervoor bereken je een gewogen gemiddelde contributiemarge.
Stap 1: Bereken contributiemarge per product
| Product | Verkoopprijs | Variabele kosten | Contributiemarge | % van verkopen |
|---|---|---|---|---|
| A | 50 | 20 | 30 | 60% |
| B | 80 | 50 | 30 | 30% |
| C | 120 | 60 | 60 | 10% |
Stap 2: Bereken gewogen gemiddelde
De gewogen gemiddelde contributiemarge:
=SOMPRODUCT(D2:D4;E2:E4)
Dit geeft: (30 x 0,60) + (30 x 0,30) + (60 x 0,10) = 18 + 9 + 6 = 33 euro
Stap 3: Bereken break-even totaal
Met 10.000 euro vaste kosten:
=B3/SOMPRODUCT(D2:D4;E2:E4)
Resultaat: 303 eenheden totaal, verdeeld als:
– Product A: 182 stuks (60%)
– Product B: 91 stuks (30%)
– Product C: 30 stuks (10%)
Lees meer over SOMPRODUCT en gerelateerde functies in onze formule-handleidingen.
Break-even met targetwinst
Vaak wil je niet alleen kostendekkend zijn, maar ook een bepaalde winst maken. Dit is een uitbreiding van de break-even formule:
Doelvolume = (Vaste kosten + Targetwinst) / Contributiemarge
Voorbeeld
Je wilt 5.000 euro winst per maand maken:
=(B3+5000)/(B5-B4)
Resultaat: (10.000 + 5.000) / 30 = 500 eenheden
Je moet 500 producten verkopen voor 5.000 euro winst.
Veelgemaakte fouten
Fout 1: BTW niet correct verwerken
Probleem: Je berekent break-even met prijzen inclusief BTW, maar je vaste kosten zijn exclusief.
Oplossing: Werk altijd met prijzen exclusief BTW voor een zuivere vergelijking. Of reken alles om naar inclusief BTW. Wees consistent.
Fout 2: Variabele kosten vergeten
Probleem: Niet alle variabele kosten zijn meegenomen (bijvoorbeeld transactiekosten, verpakking, retourkosten).
Oplossing: Maak een complete lijst van alle kosten die per verkocht product oplopen. Tel deze bij elkaar op voor de totale variabele kosten per eenheid.
Fout 3: Semi-variabele kosten als vast beschouwen
Probleem: Kosten zoals personeel of elektriciteit worden als vast gezien, terwijl ze bij groei meestijgen.
Oplossing: Splits semi-variabele kosten in een vast en variabel deel. Bij 10.000+ verkopen heb je wellicht extra personeel nodig.
Fout 4: Contributiemarge negatief
Probleem: Je break-even formule geeft een negatief of #DEEL/0! resultaat.
Oorzaak: De variabele kosten zijn hoger dan de verkoopprijs, of de contributiemarge is nul.
Oplossing: Controleer je prijsstelling. Als variabele kosten hoger zijn dan de verkoopprijs, is je product per definitie verliesgevend en bestaat er geen break-even punt. Lees meer over Excel foutmeldingen.
Fout 5: Alleen kwantiteit, niet kwaliteit
Probleem: Je focust alleen op het aantal verkopen, niet op winstgevendheid per product.
Oplossing: Analyseer ook de contributiemarge per product. Een product met hogere marge draagt meer bij aan het dekken van vaste kosten, zelfs bij lager volume.
FAQ
Wat is de break-even formule in Excel?
De break-even formule is: =Vaste_kosten/(Verkoopprijs-Variabele_kosten). In Excel met celverwijzingen: =B3/(B5-B4), waarbij B3 je vaste kosten bevat, B5 de verkoopprijs en B4 de variabele kosten per eenheid.
Hoe maak ik een break-even grafiek in Excel?
Maak een tabel met kolommen voor aantal, omzet en totale kosten. Selecteer deze data en ga naar Invoegen > Grafieken > Lijn met markeringen. Het snijpunt van de omzet- en kostenlijn is je break-even punt. Voeg astitels en een titel toe voor duidelijkheid.
Wat is de contributiemarge?
De contributiemarge is het verschil tussen de verkoopprijs en de variabele kosten per eenheid. Het is het bedrag dat elke verkoop bijdraagt aan het dekken van de vaste kosten. Hoe hoger de contributiemarge, hoe sneller je break-even bereikt.
Hoe bereken ik break-even bij meerdere producten?
Bereken de contributiemarge per product en bepaal het verkooppercentage per product. Gebruik SOMPRODUCT om de gewogen gemiddelde contributiemarge te berekenen. Deel je vaste kosten door dit gemiddelde voor het totale break-even volume.
Wat is het verschil tussen break-even en winstgevendheid?
Break-even is het punt waar opbrengsten gelijk zijn aan kosten, oftewel nul winst. Winstgevendheid begint boven het break-even punt. Voor een winst van 10.000 euro tel je deze targetwinst op bij de vaste kosten in de break-even formule.
Hoe gebruik ik Doelzoeken voor break-even scenario’s?
Ga naar Gegevens > Wat-als analyse > Doelzoeken. Stel de break-even cel in als doelcel, vul het gewenste break-even aantal in, en kies welke cel mag veranderen (bijvoorbeeld verkoopprijs). Excel berekent dan welke prijs nodig is voor dat break-even punt.
Wat als mijn variabele kosten hoger zijn dan de verkoopprijs?
Als variabele kosten hoger zijn dan de verkoopprijs, is de contributiemarge negatief. Dit betekent dat je bij elke verkoop verlies maakt en er geen break-even punt bestaat. Je moet je prijs verhogen of kosten verlagen om winstgevend te kunnen worden.
Kan ik break-even berekenen met seizoensfluctuaties?
Ja, maar dit vereist een uitgebreidere analyse. Bereken break-even per periode (maand/kwartaal) met de specifieke vaste kosten van die periode. Gebruik draaitabellen voor een overzicht per periode. Zie onze handleiding over draaitabellen voor meer informatie.
Gerelateerde onderwerpen
- Financiele functies in Excel – BET, HW, TW berekeningen
- Doelzoeken in Excel – Omgekeerd berekenen
- Solver in Excel – Complexe optimalisaties
- Wat-als analyse – Scenario’s vergelijken
- Procenten berekenen – Percentages en marges
- Cel vastzetten – Absolute celverwijzingen
Hulp nodig bij Excel?
Kom je er niet uit met break-even analyses of andere financiele berekeningen in Excel? Ik help je graag verder met het opzetten van een professioneel rekenmodel.
Neem contact op:
– WhatsApp: Stuur een bericht
– E-mail: w.bouwmeester@bouwmeesterconsultancy.nl
– Telefoon: +31 6 28963636
Of bekijk mijn Excel hulp diensten voor professionele ondersteuning.
